Lễ hội Cầu mùa của đồng bào dân tộc Sán Chay xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2018. Lễ hội Cầu mùa được bà con nơi đây tổ chức vào sau dịp tết Nguyên đán âm lịch hằng năm.

        Ngay từ sáng sớm, bà con nhân dân có mặt đông đủ tại Nhà văn hoá xóm, tất bật chuẩn bị các phần việc, từ lễ vật, hậu cần đến quét dọn đình làng. Một nhóm trai đinh được lựa chọn để thịt lợn, chuẩn bị đồ lễ cúng trên đình. Những người còn lại phụ trách việc nấu nướng.

        Trước khi thực hành lễ, Chủ tén (hay gọi là thầy cúng) kiểm tra các bàn thờ và phương tiện thực hành nghi lễ như nhạc cụ, đạo cụ một cách cẩn thận. Lễ cúng gồm có xôi, gà, chân giò, đầu lợn hoặc thay bằng khấu đuôi, lòng lợn đã chín; rượu, trầu cau…; 1 mâm bánh sừng bò, bánh lẳng và các loại bánh khác đặc trưng của người Sán Chay. Đồ vật không thể thiếu trong khi làm lễ là một bộ tranh cổ đầy đủ của Chủ tén đi kèm gồm có 28 tờ tranh, từ tranh Ngọc Hoàng, tranh chiếu mệnh… .

        Khi đồ lễ đã xong, các trai đinh đã được phân công bê mâm lễ tiến vào đình làng, đi đầu là Chủ tén. Các mâm lễ được đặt chính diện trong đình làng trước khi dâng lên ban thờ tại đình và miếu thổ địa. Chủ tén yêu cầu nổi một hồi trống ba tiếng và bắt đầu hành lễ. Thời gian hành lễ khoảng một giờ đồng hồ. Trong lời cúng của Chủ tén có các nội dung ghi nhớ công lao của tổ tiên, báo cáo công trạng và cảm ơn sự che chở của thần linh về những việc nhân dân địa phương làm được trong năm qua. Cầu mong sự che chở để lúa đầy nhà, gà đầy sân, muôn dân trăm họ bình an, hạnh phúc…

        Tại Lễ hội Cầu mùa, du khách còn được thưởng thức điệu múa Tắc Xình, những bài hát giao duyên Sình ca, hát Sấng Cọ; tung còn, múa sạp... và tham gia các trò chơi dân gian. Lễ hội Cầu mùa khép lại khi bà con Sán Chay mời khách cùng dự bữa cơm đoàn kết, ấm áp với những lời chúc cho một năm bình an, hạnh phúc./.